TKH - banner 02

Search

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Visitor Counter

User Rating: 5 / 5

Star ActiveStar ActiveStar ActiveStar ActiveStar Active
 

Cây BƠ (K. Cứu)

5115 1a CayBoThaiCgTung

Thái Công Tụng

5115 1 CayBoTCgTung

  1. Dẫn Nhập

       Trong các tiệm thực phẩm ở Montreal, ta thường gặp trái bơ. Trái này từ cây avocat Persea americana, trồng rất nhiều ở Trung Mỹ và các hải đảo như Jamaica, Haiti, Cuba, v.v… Bên Á Châu, thoạt đầu có bên Philippines. Khi Tổng Thống Ngô Đình Diệm qua thăm Philippines theo lời mời của Tổng Thống Marcos Phi Luật Tân năm 1958 thì Tổng Thống Phi có biếu cây avocat làm kỷ niệm. Thoạt đầu đem trồng tại Trung Tâm Khảo Cứu Nông Nghiệp Eakmat ở Ban Me Thuot ngay sau đó, và khi lúc tôi đến thăm Trung Tâm này, anh Quản Đốc Trung Tâm (tôi vẫn nhớ tên là Hiệp, học Blao ra, vào khoảng 1960, nói với tôi đó là cây trạng sư! (chắc vì avocat cũng có nghĩa là trạng sư!). Sau này, cây này có trồng tại Trung Tâm Nông Sản Bảo Lộc và từ các nơi này, nông dân quanh vùng cũng lấy hột cây đem ra trồng trong vườn nhà.

  1. Cây Bơ

5115 2 CayBoTCTung

Cây bơ (Persea americana) – Bắt đầu ra hoa

       Cây bơ có tên khoa học là  Persea americana thuộc họ Lauraceae. Cùng họ Lauraceae, ta còn có cây quế (rất nhiều trong các nhà vườn miền núi thấp ở Quảng Nam), cây long não, v.v…

       Cây bơ có nguồn gốc Trung Mỹ, trồng nhiều ở Haiti, Honduras, Cuba, v.v… Và vì tôi đã từng ở Haiti 5 năm (từ 1976 đến 1981) nên khá quen thuộc với loài cây này! Vùng Plateau Central bên Haiti, trái bơi rơi rụng nhiều dưới đất và không ai đi lượm, chỉ có heo cỏ thả rong đi kiếm trái này để ăn! Nhưng có nhiều xứ cây bơ trồng khoa học, thâm canh nên năng xuất cũng cao hơn.

       Về thực vật học, cây bơ có 3 nhóm: cây bơ Mexique (cận nhiệt đới), cây bơ Guatemala (cận nhiệt đới) và cây bơ vùng Antille (nhiệt đới).

5115 3 CayBoTCTung

Cây bơ Mexique

5115 4 CayBoTCTung

Cây bơ Guatemala

5115 5 CayBoTCTung

Cây bơ vùng Antille

       Cây bơ cao từ 7 đến 10 mét có lá hình bầu dục, dài 20-30 cm, màu xanh đậm. Ta gặp nhiều loài cây bơ:

- có loài với  hoa lưỡng tính, nghĩa là có cả nhi đực lẫn nhụy cái trên cùng một hoa.

- có loài  có hoa đực và hoa cái ở hai cây khác nhau.

- và cũng có giống có cả hoa đực và hoa cái trên cùng một thân cây nhưng hoa đực lại phóng phấn hoa sau hoa cái nên hoa không tự thụ tinh được. Do đó người ta phải trồng nhiều cây bơ trong cùng một khu vườn để thụ tinh dễ có kết quả hơn; ngoài ra, loài ong đến hút mật cũng giúp cho sự thụ phấn.

5115 6 HaoBoTCTung

Hoa bơ

Hạt trái bơ khi ép dầu cũng cho ra dầu, từ 3 đến 30%, dùng nấu ăn.

  1. Trái Bơ Trong Ẩm Thực

5115 7 CayBoTCTung

Trái bơ

       Ngày nay, nhiều người thường có cholesterol cao trong máu, còn thêm bệnh tiểu đường. Ngoài vấn đề thiếu vận động cơ thể, còn thêm vấn đề ăn uống. Nhiều nước thiếu ăn, vì nhiều lý do: không đủ đất canh tác, vì khô hạn, vì dân đông. Cũng có nước dư ăn vì đất nhiều và màu mở và lại ít dân. Hơn nữa trong thực phẩm hàng ngày thiếu chất xơ (fiber) nên dễ sinh ra bệnh đường ruột. Trái lại, trái bơ giúp cho sự tiêu hoá, không có cholesterol.

Thái Công Tụng

5115 1a CayBoThaiCgTung

       Cựu học sinh Quốc Học Huế, Kỹ sư Nông Học và Cử Nhân Khoa Học tại Toulouse (Pháp). Tiến sĩ Khoa học (1965), Giáo sư các Đại học khác nhau trong nước: Đại Học Khoa học, Đại Học Văn Khoa, Đại Học Nông Lâm Saigon.

Add comment

Security code
Refresh

Tìm bài theo vần ABC